W dniu 15 marca 1776 roku w Warszawie, w wydawnictwie Michała Grölla, ukazało się dzieło Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki autorstwa Ignacego Krasickiego. Ta oświeceniowa powieść, w której podróż na utopijną wyspę Nipu stała się narzędziem krytyki społecznej i eksperymentu myślowego, wyznaczyła początek rodzimej literatury fantastycznej oraz współczesnej polskiej powieści. Od tamtej chwili fantastyka nad Wisłą nie była jedynie ucieczką w wyobraźnię, lecz przestrzenią analizy świata, człowieka oraz nadchodzących czasów, a przez dwa i pół wieku twórcy kolejnych pokoleń rozwijali ten impuls, czyniąc z niej jeden z najżywiej reagujących na rzeczywistość obszarów polskiej kultury.

Przypadająca w 2026 roku 250. rocznica ukazania się tego dzieła stała się okazją do spojrzenia na dorobek gatunku oczami czytelników oraz do zorganizowania jubileuszowego plebiscytu na dziesięć najważniejszych polskich dzieł science fiction. Organizatorem przedsięwzięcia była Polska Fundacja Fantastyki Naukowej przy wsparciu miesięcznika literackiego „Nowa Fantastyka”, Krakowskiego Biura Festiwalowego – operatora programu Kraków Miasto Literatury UNESCO oraz kanałów „Otwarte Komiksy” i „Piotr Gociek Zaprasza”. Plebiscyt przebiegał w dwóch etapach: od 15 marca do 15 maja czytelnicy zgłaszali po trzy tytuły polskich autorów utrzymane w konwencji science fiction, a spośród 128 prawidłowych nominacji organizator wyłonił 25 dzieł z największą liczbą głosów. W drugim etapie, trwającym od 15 czerwca do 15 sierpnia, uczestnicy oddawali głosy na trzy wybrane pozycje spośród zakwalifikowanych propozycji. Wyniki przedstawiono 12 września 2026 roku podczas VI Kongresu Futurologicznego, który wieńczył obchody jubileuszu.